«Ná 19 jaar ondergronds het hulle my met een brief laat gaan»
Hendrik Klaasen (43) was boormasjienoperateur by 'n platinummyn. In Maart verlede jaar is sy skof gesluit. Hy vertel wat daarna gebeur het — sonder om iets mooier te maak as wat dit was.
Die brief
«Ons het van die Artikel 189-proses gehoor, maar niemand glo dit tref jóú nie. Ek het gedink: ek is 'n operateur, ek is opgelei, hulle hou my. Op 'n Donderdag kry ek die koevert saam met my betaalstrokie. Drie paragrawe. Ek het dit twee keer gelees en toe nog steeds nie verstaan nie.»
Van die 1 100 mense op sy skof het 340 gegaan. Die skeidingspakket was vier maande se salaris — R96 000 voor belasting. «Dit klink na baie geld as jy dit nog nooit in een slag gesien het nie. Ek het gedink dis 'n jaar se tyd. Dit was vyf maande.»
Waarheen die geld gegaan het
Eers die agterstallige goed: die bakkie se paaiement, die begrafnispolis, twee maande se skoolgeld vir Chanté en Ruben. Toe die dinge wat 'n mens nie beplan nie — die geiser, 'n boete, sy ma se medisyne.
«Die geld het nie verdwyn nie. Dit het net elke dag 'n bietjie gelek, en op 'n dag kyk jy en daar is R4 000 oor en dis die 12de van die maand.»
UIF het R5 800 per maand betaal, ses maande lank, en toe stop dit. Sy vrou Elmarie werk halfdag by 'n apteek in Tlhabane. «Ons het letterlik op haar salaris en op mieliemeel geleef. Ek het die bakkie verkoop. Dít was die dag wat ek gehuil het — nie die dag van die brief nie.»
Sewentien aansoeke
Hendrik het by drie myne, twee konstruksiefirmas en 'n boerdery aansoek gedoen. Twee onderhoude. «By die een sê die man vir my: jou ervaring is goed, maar jy is 43 en ons vat 28-jariges wat ons self oplei. Hy was nie eers onbeskof nie. Dit was net waar.»
Vir sewe maande het hy los werk gedoen: sweiswerk, 'n vriend se stoor, 'n paar naweke by 'n vulstasie. «Genoeg om te eet. Nooit genoeg om íéts te bou nie.»
Die ding wat verander het
Dit was nie 'n slim plan nie, sê hy. Dit was 'n gesprek met sy swaer, wat by 'n bank in Rustenburg werk. «Hy vra my: Hendrik, in 19 jaar by die myn — hoeveel het jy gespaar? Ek sê: niks. Die pensioenfonds het ek uitbetaal gekry in 2016 toe ons die huis reggemaak het. Toe sê hy: dan was jou probleem nie die aflegging nie. Die aflegging het net gewys wat reeds waar was.»
Hy het van Bosveld Kapitaal gehoor by dieselfde swaer — 'n beleggingsplatform waar jy 'n risikoprofiel kies en 'n span die portefeulje bestuur. Wat hom oortuig het, sê hy, was nie die opbrengssyfers nie, maar dat die verliese ook daar gestaan het.
«Elke ou wat my ooit iets belowe het, het net die wenmaande gewys. Hierdie mense wys jou: in Oktober het die Groei-profiel 14% verloor. Dít het ek geglo.»
Wat hy gedoen het
Hy het met R750 begin — «die geld wat ek andersins op Lotto en airtime sou mors». Behoudende profiel, die laagste risiko. Daarna R900 tot R1 500 per maand, wat die los werk toegelaat het.
| Tydperk | Wat hy ingesit het | Waarde op 1 Augustus |
|---|---|---|
| 11 maande | R14 200 | R16 380 |
Twee van die elf maande was in die minus — Februarie −3,1% en Mei −1,4%. Hendrik se eie syfers; jou uitkoms sal anders wees.
Wat hy self oor risiko sê
- «Dis nie 'n salaris nie. Party maande gaan jy minder hê as wat jy ingesit het — dit hét met my gebeur.»
- «Moenie geld insit wat jy volgende maand vir skoolgeld nodig het nie. Ek het my noodgeld eers opsy gesit.»
- «Moenie leen om te belê nie. As 'n ou jou dít voorstel, staan op en loop.»
- «R750 gaan jou nie ryk maak nie. Dit maak van jou 'n mens wat spaar. Dís die verskil.»
Waar hy vandag is
In Junie het Hendrik 'n pos gekry as onderhoudspan-leier by 'n graniet-groef buite Brits — R4 200 minder per maand as die myn. Hy hou aan met die maandelikse bydrae. «Ek gaan nie weer op een salaris sit met nul agter my naam nie. Dis al les wat ek uit vier-en-twintig maande gevat het.»
Die profiele, die fooie en die volledige risiko-verklaring — reguit op hul bladsy. Minimum R500.